Sawada: Icoon van Japanse Outsider Art

Shinichi Sawada (1982) is uitgegroeid tot icoon van Japanse Outsider Art. Zijn internationale doorbraak volgt na deelname aan de Biënnale in Venetië (2013), waarna hij wereldwijd fans krijgt. Verzamelaars, museumdirecteuren en het publiek zijn diep onder de indruk van zijn wonderbaarlijke sculpturen.

“Eén van de momenten die ik nooit zal vergeten, is de ontmoeting met Shinichi Sawada in een berghut, vlakbij Kioto. Hij werkte aan één van zijn mooie sculpturen. Sawada ging volledig op in ritmische bewegingen, met een geduld en een fixatie alsof hij in trance was. Zijn begeleider, een oudere leraar, die voor zijn eten en drinken zorgt, trof voorbereidingen om de traditionele Japanse keramiekoven te kunnen stoken. Het was ontroerend en inspirerend om de immense toewijding en betrokkenheid te zien waarmee de begeleiders van de instellingen de kunstenaars bijstaan,” aldus Hans Looijen, directeur van het Outsider Art Museum en Dolhuys | museum van de geest, die de indrukwekkende sculpturen van Sawada in 2012 naar Nederland haalt.

Met de komst van Sawada en nog 25 nieuwe Japanse Outsider-kunstenaars die in het Dolhuys in Haarlem deelnemen aan de tentoonstelling Verborgen schoonheid uit Japan staat Japanse Outsider Art opnieuw in de spotlights. Enkele kunstenaars exposeren voor het eerst met hun werk buiten Japan. Op een poëtische manier bieden zij toegang tot hun persoonlijke belevingswereld en de betekenis die zij daarmee aan hun leven geven. Onderwerpen, patronen en vormen zijn herkenbaar, tegelijkertijd is hun verschijning onmiskenbaar Japans.

Ontegenzeggelijk dringt zich een vergelijking op met de inmiddels beroemde Outsider-kunstenaars uit Europa en de Verenigde Staten. Looijen: “Wat te denken van de ontwerpen voor steden door Norimitsu Kokubo (1995), de scriptversies van radio- en televisie-uitzendingen door Hiroyuki Komatsu (1974), filmposters van populaire Samoerai films van Daisuke Kibushi (1960) en de ritmische bewegingen op papier van Akane Kimura (1983)? Allemaal kunstwerken en minstens zo opvallend en origineel als de wereldberoemde kunst van Adolf Wolfi (1864-1930), Henry Darger (1892-1973), George Widener (1962) en Willem van Genk (1927-2005).”

Na de expositie in het Dolhuys groeit Shinichi Sawada uit tot icoon van de Japanse Outsider Art. Zijn internationale doorbraak volgt na deelname aan de Biënnale in Venetië (2013), waar ook veel aandacht is voor Outsider Art. Curator Massimilano Gioni stelt de grenzen van de kunstwereld en Outsider Art ter discussie: “Door de grens op te heffen, tussen professionals en amateurs, volgt de tentoonstelling een antropologische benadering van de studie van de beeldtaal, speciaal gericht op de rijkdom van de afbeeldingen en de functie van de verbeelding,” schreef Gioni in de Biënnale catalogus. Dat geldt zeker ook voor Japanse Outsider Art waarin we de fascinerende, persoonlijke wereld van kunstenaars ontmoeten die heel lang verborgen is gebleven. Zoals een bekend Japans spreekwoord zegt: ‘The most beautiful flowers often grow in hidden places’.