Max Ammann: Gedreven verzamelaar

De in Zwitserland geboren Max Ammann is één van de bekendste verzamelaars op het gebied van Outsider Art. Samen met zijn Nederlandse vrouw Korine komt hij regelmatig naar ons land en gaat op zoek naar nieuwe aanwinsten voor hun collectie. En die verdwijnen niet achter dikke kluisdeuren. ”We voelen een verantwoordelijkheid jegens de kunstenaar en proberen hun werk zoveel mogelijk zichtbaar te maken.”

Kunstverzamelaar Max Ammann groeit op in het pittoreske plaatsje Ermatingen aan het Meer van Konstanz in Zwitserland. Ver verwijderd van grote kunstinstellingen maar dichtbij kunstenaars zelf. Op jonge leeftijd biedt één van de schilders in het dorp Max een kunstwerk aan in ruil voor een vriendendienst. Dit moment is het begin van zijn levenslange passie voor het verzamelen. Max’s collectie bestaat aanvankelijk enkel uit werken van de lokale kunstenaars in zijn dorp, maar breidt zich al snel uit naar Zwitserse en internationale kunst. Wanneer Max zich voor zijn carrière als journalist in New York vestigt komt het verzamelen op een lager pitje te staan. In 1973 keert hij met zijn vrouw Korine en twee kinderen, terug naar Zwitserland. Zijn werk voor de International Alliance of Equestrian Journalists en de World Cup Jumping stelt het koppel in de jaren die volgen in staat de wereld over te reizen en in ieder land kunstenaars, musea, galerieën en ateliers te bezoeken. Zo’n twintig jaar later is hun appartement gevuld met duizenden kunstwerken van verschillende genres.

In 1994 bezoeken Max en Korine de Biënnale van Venetië, waar maar weinig hen aanspreekt. “Er hing niets aan de muur, het was vooral conceptuele kunst, veel videoschermen en installaties”, aldus Max. In datzelfde jaar bezoekt hij de Collection de l´Art Brut in Lausanne. “Daar ging een wereld voor mij open, ik was verbijsterd door wat ik zag”. Enkele van de kunstenaars die in Lausanne worden tentoongesteld zijn ook onderdeel van hun eigen collectie, maar (nog) niet onder het label ‘Outsider Art’, dat hem tot dan toe onbekend was. Denk bijvoorbeeld aan werken van Hans Krüsi (1920-1995) en François Burland (1958). Gedreven door deze nieuwe fascinatie koop hij alle boeken en catalogi over Outsider Art die hij kan vinden. In Halle Saint Pierre in Parijs wordt Max voor de tweede keer verbaasd door de tentoongestelde hoeveelheid en kwaliteit van werken die hij en zijn vrouw al tijden zo interessant vinden. Langzaam vallen de puzzelstukjes op hun plek. Mainstream kunst heeft niet langer hun interesse en dus wordt het collectiebeleid omgegooid. Ze gaan opzoek naar de oprechtheid, puurheid en onbevangenheid van outsiders.

Hoe de kunst ook wordt gecategoriseerd, het stel verzamelt geen labels. “We verzamelen werk dat ons aanspreekt, dat onze interesse vangt en dat niet meer los laat.” Soms is het de kleur, het thema of gewoonweg de kunstenaar zelf. “Maar we zijn ook bewust op zoek naar kwalitatief sterk werk van gerenommeerde kunstenaars of verrassend werk van nieuwe talenten. En we zijn altijd nieuwsgierig naar de makers, maar hun achtergrond doet er verder niet toe. Van betekenis zijn de esthetische kwaliteiten van het kunstwerk en de bron van emotie die er aan ten grondslag ligt.”

Beide kunstliefhebbers beleven veel plezier aan het verzamelen. De persoonlijke ontmoetingen met kunstenaars of galeriehouders, de spanning van het bieden op een werk tijdens een veiling en de uitdaging van het vervoeren van een onmogelijk groot werk maakt allemaal onderdeel uit van de verzamelervaring. Een tentoonstelling is dan vaak de kers op de taart, “zeker als de kunstenaar daar zelf ook bij aanwezig kan zijn en het publiek zijn/haar werk ziet bewonderen”. De werken die Max en Korine aankopen verdwijnen niet achter dikke kluisdeuren. “We voelen een verantwoordelijkheid jegens de kunstenaar en proberen hun werk zoveel mogelijk zichtbaar te krijgen via tentoonstellingen en publicaties.”

Max en Korine zijn allang met pensioen, maar hun liefde voor verzamelen verdwijnt niet zomaar. In de toekomst hoopt het paar hun zoektocht naar intuïtieve en expressievolle kunst te kunnen uitbreiden naar ver gelegen oorden. “Ik zie enorm uit naar het ontdekken en ontmoeten van nieuwe kunstenaars en het exposeren van nog nooit eerder gezien werk”. Dat laatste zal geen probleem zijn. Door musea wereldwijd wordt graag gebruik gemaakt van de uitgebreid gedocumenteerde Max en Korine Ammann Collection. Ook het Outsider Art Museum kan met trots aankondigen dat in 2018 een tentoonstelling over Finse Outsider Art te zien zal zijn in Amsterdam, waarbij een groot deel van de werken afkomstig is uit de inspiratierijke collectie van twee gepassioneerde Outsider Art verzamelaars in Zwitserland.

VRAGEN

Wat vindt u het meest indrukwekkende museum?
“Ik ben enorm onder de indruk van de rijkdom van de Franse Outsider Art musea. Bègles heeft een interessante collectie en maakt prachtige tentoonstellingen. Hetzelfde geldt voor Villeneuve d’Ascq met hun Aracine Collection. Dan is er La Fabuloserie in Dicy en sinds vorig jaar kan ik nog een naam aan dit lijstje toevoegen, het recent opgerichte privé museum voor Art Brut in Montpellier. In Nederland heeft Outsider Art een enorme boost gekregen met de komst van het Outsider Art Museum, waar inmiddels al verschillende internationale tentoonstellingen te zien zijn geweest.”

Wat is uw favoriete kunstwerk?
“Mijn vrouw en ik zijn het niet bij elke aankoop met elkaar eens, maar gelukkig hebben we over het algemeen dezelfde smaak. Een van onze favorieten is een vroeg werk van de Belgische Martine Copenaut, maar we zijn ook enorm blij met de kleurrijke tekening van een vrouw gemaakt door Johann Hausser in 1968. Ikzelf ben erg dol op een potloodtekening in één lijn van een paard en zijn berijder gemaakt door Philippe Saxer. Zijn werk is zijn realiteit. Het is lijden, agressie en woede, maar het drukt ook liefde of soms eenzaamheid uit.”

Op welk talent moeten we letten?
“Er zijn zes namen die ons in de recente jaren zijn opgevallen; Coen Ringeling uit Nederland, Patrick Siegl uit Duitsland, Matthieu Evrard uit België, Gildas Baudry uit Frankrijk, Justyna Matysiak uit Polen en Bruno Knechtle uit Zwitserland.”

BIOGRAFIE

Max E. Ammann (1938) is geboren in Zwitersland als oudste van een gezin met zeven kinderen. Hij was hoofdredacteur van het Luzerner Tagblatt, de Swiss American Review en L’Annee Hippique en werkte meerdere jaren als buitenlandverslaggever in New York. Naast een indrukwekkende carrière in de journalistiek en de ruitersport – die hem een gouden medaille tijdens de World Cup Jumping opleverde – beschikt Max samen met zijn Nederlandse vrouw Korine over een omvangrijke collectie Outsider Art.